-अपरिचित 'भद्रपुरे' नेपालको बाम राजनीतिमा पछिल्लो समय देखिएको तरंग सामान्य संगठनात्मक विवादभन्दा धेरै गहिरो संकेत बोकेको छ। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) भित्र युवा नेताहरूले आयोजना गरेको पुनर्जागरण बैठकले केवल नेतृत्व परिवर्तनको माग मात्र उठाएको छैन, यसले पार्टीको संरचना, कार्यशैली र वैचारिक दिशामाथि गम्भीर प्रश्न पनि खडा गरेको छ। विशेषतः केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वप्रति खुलेर आलोचना हुनु र वैकल्पिक नेतृत्वको खोजीको निष्कर्षमा पुग्नुले पार्टीभित्रको असन्तुष्टि सतहमा आएको देखिन्छ।यो घटनालाई बुझ्न ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा फर्किनु आवश्यक हुन्छ। नेपाली बाम आन्दोलन सधैं वैचारिक बहस, वर्गसंघर्षको द
अपरिचित भद्रपुरे भारत र चीनबीच पुनः सुरु गरिएको कैलाश–मानसरोवर यात्रा यसपटक केवल धार्मिक वा सांस्कृतिक गतिविधिमा सीमित देखिँदैन; यसले दक्षिण एशियाली भू–राजनीतिमा नयाँ तरंग उत्पन्न गरेको छ। विशेषतः लिपुलेक पास हुँदै भारतीय तीर्थयात्रीहरूलाई कैलाश मानसरोवर पठाउने निर्णयले नेपाल–भारत–चीन त्रिकोणीय सम्बन्धमा पुरानै विवादलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ। नेपालले आफ्नो दाबी गर्दै आएको कालापानी, लिम्पियाधुरा र लिपुलेक क्षेत्र पुनः राजनीतिक बहसको केन्द्रमा आएको छ।ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र विवादको जरोनेपाल–भारत सीमा विवादको मूल जरो सन् १८१६ को सुगौली सन्धि मा निहित छ। उक्त सन्धिअनुसार महाकाली (काली) नदीलाई पश्
-अपरिचित 'भद्रपुरे' म युगौँदेखि जलिरहेको छु,आगो होइन—मनभित्रको अनन्त दाह,भिजेको छु, आफ्नै आँसुका भेलले,तर किन यो आत्मा अझै सुक्खा छ आज?भिज्नुमा किन पछुतो हुनुपर्छ मलाई?जब हरेक थोपा एउटा हारको साक्षी छ,मेरा पल्काभित्र थुनिएका ती बादलहरूकिन कहिल्यै वर्षिन पाएनन् मुक्त हाँसी झैँ?मेरा आँखाहरू वर्षौंदेखि तिर्खाइरहेका छन्,न पानीका लागि,न सपनाका लागि,तर त्यो एउटा उज्यालोको खोजीमाजुन कहिल्यै मेरो क्षितिजमा उदाएन।गन्तव्यको रोगले थलिएको यो मन,प्रत्येक पाइला पीडाको धुनमा बाँधिएको,म हिँडिरहेँ, लडिरहेँ, फेरि उठिरहेँ—जस्तो एक योध्दा, भाग्यसँग जुधिरहेको छ ।यो
-देवेन्द्र के ढुङगाना : दक्षिण एशियाको सांगीतिक इतिहासमा केही स्वर यस्ता छन्, जसले केवल मनोरञ्जन मात्र होइन, भूगोल, राजनीति र पहिचानका सीमाहरूलाई समेत चुनौती दिएका छन्। त्यही स्वरमध्ये एक हो आशा भोसले —एक यस्तो नाम, जसले दशकौंसम्म बदलिँदो समय, प्रविधि र दर्शकको रुचिसँगै आफूलाई पुनःनिर्माण गर्दै आयो। हालै आयोजित भर्चुअल कार्यक्रम “साउथ एशियन बेट्स : रेमेम्बेरिंग आशा भोसले , रेइमेजिनिंग ए रीजन ” ले यही सत्यलाई फेरि एकपटक उजागर गर्यो—आशा भोसले कुनै एक देशकी मात्र गायिका होइनन्, उनी समग्र दक्षिण एशियाको साझा सांस्कृतिक सम्पदा हुन्।नेपाल, भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश र श्रीलंकाका कल
-देवेन्द्र के ढुङगाना भद्रगोल छ, कांग्रेस—रामराम भन, साथीहरू हो— भित्रैबाट ढलेको घरको धुलो अझै उडिरहेछ।विचारको माटो चर्कियो, बीउ रोप्ने हातहरू आफ्नै --छायाँसँग डराए, सपना सुक्दै गए कागजका भाषणभित्र।गुटका झण्डा फरफराए, तर आत्मा नाङ्गिय आत्मसम्मानको चिहानमा फूल होइन, काँडाहरू रोपिए, रगतले लेखियो “हामी नै सही” को खोक्रो नारा।एक अर्काको काँधमा उभिएर आकाश छुन खोज्नेहरू भुइँकोधर्को बिर्सिए, र त्यो धर्को—जनताको विश्वास— आज चिरा परेको छ, निसास्सिएको छ, टुक्रिएको छ।बिद्रोहको आगो पहिले त धिपधिप बल्यो, अहिले सल्कियो— कागज होइन, अन्तरात्मा जल्दैछ। धुव
-देवेन्द्र के. ढुङगाना नेपालको वामपन्थी राजनीतिमा एकताको नारा नयाँ होइन, तर त्यसको अभ्यास सधैँ जटिल र द्वन्द्वपूर्ण रहँदै आएको छ। पछिल्लो समय नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को केन्द्रीय संयोजन समितिको लामो बैठकपछि सार्वजनिक भएका निर्णयहरू र त्यसले जन्माएको असन्तुष्टिले फेरि एकपटक देखाएको छ—संगठनात्मक एकता घोषणाले मात्र वैचारिक र मनोवैज्ञानिक एकता सुनिश्चित हुँदैन। कार्यविभाजनको विषयमा देखिएको विवाद, वरिष्ठ नेताहरूको असन्तुष्टि, र वरीयता विवादले पार्टीभित्र गहिरो शक्ति संघर्ष र अविश्वासको संकेत गरेको छ।बैठकको औपचारिक निष्कर्ष हेर्दा १९ बुँदे प्रस्ताव पारित, चुनावी समीक्षाको प्रतिवेदनमाथि
-देवेन्द्र के ढुङगाना भद्रपुर :दक्षिण एशियाको सांगीतिक इतिहासमा केही स्वर यस्ता छन्, जसले केवल मनोरञ्जन मात्र होइन, भूगोल, राजनीति र पहिचानका सीमाहरूलाई समेत चुनौती दिएका छन्। त्यही स्वरमध्ये एक हो आशा भोसले —एक यस्तो नाम, जसले दशकौंसम्म बदलिँदो समय, प्रविधि र दर्शकको रुचिसँगै आफूलाई पुनःनिर्माण गर्दै आयो। हालै आयोजित भर्चुअल कार्यक्रम “साउथ एशियन बेट्स : रेमेम्बेरिंग आशा भोसले , रेइमेजिनिंग ए रीजन ” ले यही सत्यलाई फेरि एकपटक उजागर गर्यो—आशा भोसले कुनै एक देशकी मात्र गायिका होइनन्, उनी समग्र दक्षिण एशियाको साझा सांस्कृतिक सम्पदा हुन्।नेपाल, भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश र श्रीलंकाका कलाकारहर
-देवेन्द्र के. ढुङगाना काठमाडौँको थापाथली, मनोहरा लगायतका क्षेत्रमा हालै भएको सुकुम्बासी बस्ती हटाउने कार्यले नेपालमा दीर्घकालदेखि जटिल बन्दै आएको भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबास समस्यालाई पुनः राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। एकातिर राज्यले सार्वजनिक जग्गा, नदी–नाला तथा प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण गर्ने दायित्व निर्वाह गर्न खोजेको देखिन्छ भने अर्कोतर्फ प्रक्रिया, कानुन र मानवअधिकारको सवाल गम्भीर रूपमा उठेका छन्। यही द्वन्द्वबीच अब प्रश्न उठेको छ—यो कदम न्यायसंगत समाधानतर्फको अग्रसरता हो वा असन्तुलित कार्यशैली?नेपालमा सुकुम्बासी समस्या कुनै नयाँ होइन। दशकौँदेखि राजनीतिक संरक्षण, प्रशासनिक क
- देवेन्द्र के. ढुङगाना काठमाडौँका नदी किनारमा दशकौँदेखि बसोबास गर्दै आएका सुकुम्वासी बस्तीहरू हटाउने सरकारी कदमले अहिले नेपाली राजनीतिलाई पुनः एकपटक गहिरो बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। थापाथली, गैरीगाउँ र मनहरा क्षेत्रमा डोजर परिचालन गर्दै बस्ती खाली गराउने कार्यलाई सरकारले सार्वजनिक जग्गा फिर्ता गर्ने, जोखिमयुक्त बसोबास हटाउने र “सक्कली–नक्कली” सुकुम्वासी पहिचान गर्ने अभियानको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। तर यसको कार्यान्वयन शैली, समय, र संवेदनशीलताको अभावका कारण व्यापक आलोचना भइरहेको छ।नेपालमा सुकुम्वासी समस्या कुनै नयाँ होइन। पञ्चायत व्यवस्थादेखि नै भूमि व्यवस्थापन र आवास अधिकारको सवाल राजनीत
- देवेन्द्र के. ढुङगाना भद्रपुर :जेन जी आन्दोलनसँग सम्बन्धित घटनाहरूको छानबिनका लागि बनेका विभिन्न आयोगका प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक हुने चरणमा पुगेपछि नेपालको समकालीन राजनीति फेरि एकपटक तीव्र बहसको केन्द्रमा आएको छ। विशेषतः बालेन्द्र शाह नेतृत्वको वर्तमान सरकारका लागि यो केवल प्रशासनिक वा कानुनी प्रश्न मात्र नभई गहिरो राजनीतिक र नैतिक चुनौतीका रूपमा देखिन थालेको छ।यसअघि गौरीबहादुर कार्की नेतृत्वको आयोगले तयार पारेको प्रतिवेदनले तत्कालीन सत्तापक्षका प्रमुख व्यक्तित्वहरू, जस्तै केपी शर्मा ओली र गृहमन्त्रीमाथि समेत फौजदारी अभियोग सिफारिस गरेपछि त्यसले ठूलो राजनीतिक तरङ्ग सिर्जना गरेको थियो। तर
Copyright © 2021 / 2026 / Esoul Media (P) Ltd. / All Rights Reserved.
