काठमाण्डौं / रसुवामा भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीले जलविद्युत् आयोजना क्षेत्रलाई समेत संकटमा पारेका बेला लाङटाङ खोला जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा २५ भन्दा बढी मजदुर फसेको आशंका गरिएको छ।
नदीको सतहभन्दा करिब एक सय मिटरमाथि सुरुङभित्र काम गरिरहेका मजदुरसँग मोबाइल सम्पर्कसमेत हुन नसकेपछि उनीहरूको अवस्थाबारे गम्भीर चिन्ता बढेको छ। गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५, स्याफ्रुबेँसी क्षेत्रमा निर्माणाधीन २० मेगावाटको लाङटाङ खोला जलविद्युत् आयोजना अहिले बाढीको चपेटामा परेको छ। आयोजनाको निर्माण २०७८ जेठदेखि सुरु भएको थियो। करिब ३.५ किलोमिटर लामो सुरुङ निर्माण गर्ने योजना रहेको आयोजनाको काम यसअघि नै बाढी, पहिरो र अन्य चुनौतीका कारण प्रभावित हुँदै आएको थियो।
बुधबार आएको आकस्मिक बाढीले रसुवाका जलविद्युत् आयोजनाहरूमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार लाङटाङ खोला आयोजनासहित रसुवाका चिलिमे, सान्जेन, माथिल्लो सान्जेन, मेलुङ र अन्य आयोजनाका संरचना प्रभावित भएका छन्। लाङटाङ आयोजनाको प्लान्ट नजिकै बाढीले सडकसमेत कटान गरेपछि स्याफ्रुबेँसी–दोभान सडकखण्ड अवरुद्ध भएको विवरण छ।
यसले आयोजनास्थलसम्म उद्धार टोली तथा आवश्यक उपकरण तत्काल पुर्याउन थप कठिनाइ सिर्जना गरेको छ।
सुरुङभित्र के अवस्था छ ?
सुरुङभित्र रहेका मजदुरसँग सम्पर्क हुन नसकेपछि अहिले सबैभन्दा ठूलो प्रश्न उनीहरू सुरक्षित छन् कि बाढीको प्रभावमा परेका छन् भन्ने हो। प्राप्त प्रारम्भिक विवरणअनुसार नदीको सतहभन्दा करिब सय मिटरमाथि रहेको सुरुङमा काम गरिरहेका मजदुरहरू बाहिरी सम्पर्कबाट विच्छेद भएका हुन्। २५ भन्दा बढी मजदुर फसेको भनिए पनि यो संख्या र उनीहरूको वास्तविक अवस्थाको आधिकारिक पुष्टि उद्धार टोली सुरुङसम्म पुगेर मात्रै हुन सक्ने देखिन्छ।
यसकारण अहिलेको प्राथमिकता अनुमानभन्दा पनि सुरुङभित्र रहेका सबै मजदुरको यकिन संख्या, उनीहरू रहेको स्थान र तत्काल उद्धारको बाटो पहिचान गर्नु हो।
बाढीले हाइड्रो क्षेत्रमै मच्चायो तहसनहस
भोटेकोशी बाढीले रसुवामा मात्रै दर्जनौँ जलविद्युत् आयोजना प्रभावित बनाएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार बाढीबाट ११ जलविद्युत् आयोजना र २५ मेगावाटको सौर्य आयोजनासहित करिब ४३० मेगावाट क्षमताका ऊर्जा पूर्वाधार प्रभावित भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
लाङटाङ खोला आयोजना पनि यसै विपद्को प्रत्यक्ष मारमा परेको छ। आयोजना प्रभावित हुनु भनेको विद्युत् उत्पादनको क्षति मात्र होइन—त्यहाँ काम गरिरहेका मजदुरको सुरक्षा, पहुँच सडक र सुरुङभित्रको उद्धार व्यवस्थासमेत जोडिएको विषय हो।बाढीले सडक काट्यो, आयोजना हल्लायोस अब सुरुङभित्र फसेका भनिएका मजदुरको जीवन बचाउनु राज्यका लागि पहिलो परीक्षा बनेको छ। २५ भन्दा बढी मजदुर साँच्चै सुरुङभित्र छन् भने उनीहरूको उद्धारमा भएको प्रत्येक मिनेट महत्वपूर्ण छ।
