काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिना साउनमा नेपालको आयात १ खर्ब ८७ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको साउनको तुलनामा आयात ३१.०४ प्रतिशतले बढेको हो।तर आयातको यो वृद्धि बजारमा वस्तुको खपत अस्वाभाविक रूपमा बढेको कारण मात्रै भएको देखिँदैन। प्रमुख वस्तुहरूको परिमाण र आयात रकम हेर्दा कतिपय सामान कम परिमाणमा भित्रिए पनि मूल्य बढेका कारण नेपालबाट बाहिरिने रकम बढेको देखिन्छ।
साउनमा सबैभन्दा धेरै रकमको आयात कच्चा सोयाबिन तेलको भएको छ। यसको आयातमा १८ अर्ब ४० करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको छ। त्यसपछि डिजेलमा १३ अर्ब ८५ करोड र खाना पकाउने एलपीजी ग्यासमा ८ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
इन्धनतर्फ भने डिजेलको आयात परिमाण उल्लेख्य बढेको छ। यसले आयात बिल बढाउन थप योगदान गरेको छ। तर अन्य प्रमुख वस्तुमा भने परिमाण घट्दा पनि मूल्यका कारण आयात रकम ठूलो देखिएको छ।
यसको उदाहरण पेट्रोल हो। पेट्रोलको आयात परिमाण घटे पनि मूल्य बढेका कारण आयातमा बाहिरिएको रकम बढेको छ। त्यस्तै औषधि र स्मार्टफोनको आयात परिमाण घटे पनि आयात रकम बढेको तथ्यांकले देखाउँछ।स्मार्टफोनको आयात परिमाण १४.७ प्रतिशतले घटेर १ लाख ६९ हजार थानमा सीमित भएको छ। तर यसको आयात मूल्य भने १३.४ प्रतिशतले बढेर करिब ३ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
यस्तै, साउनमा कुल वैदेशिक व्यापार २ खर्ब २६ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। निर्यात ३८ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ हुँदा व्यापार घाटा भने १ खर्ब ४८ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।यसले नेपालको वैदेशिक व्यापार अझै पनि इन्धन, औद्योगिक कच्चा पदार्थ, खाद्यान्न र उपभोग्य वस्तुको आयातमा निर्भर रहेको देखाउँछ।
सबैभन्दा ठूलो चिन्ता भनेको आयात बढ्दा त्यसअनुसार उत्पादन र निर्यात बढ्न नसक्नु हो। साउनमा आयातको तुलनामा निर्यात निकै कम रहेकाले व्यापार घाटा अझै फराकिलो बनेको छ।
अर्थात् साउनको आयात तथ्यांकले एउटा महत्वपूर्ण तस्वीर देखाएको छ—नेपालमा सामान भित्रिने क्रम बढेको मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा वस्तुको मूल्य बढ्दा त्यसको भार नेपाली बजार र विदेशी मुद्रा खर्चमा समेत परेको छ।
