- देवेन्द्र किशोर ढुङगाना नेपालको समसामयिक राजनीतिमा हाल देखिएको कूटनीतिक चहलपहल केवल एक नियमित राजनयिक भ्रमण होइन, बरु नयाँ शक्ति सन्तुलनको संकेतका रूपमा व्याख्या गर्न सकिन्छ। बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकार गठन भएको छोटो समयमै अमेरिकी उच्च अधिकारी समिर पल कपुर को काठमाडौं आगमनले नेपालको आन्तरिक राजनीतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय चासोको केन्द्रमा ल्याएको छ।बालेन सरकार: ‘जेन जी आन्दोलन’ बाट सत्तासम्मबालेन शाहको उदय परम्परागत दलगत राजनीतिभन्दा फरक सामाजिक-राजनीतिक तरंगबाट सम्भव भएको हो। विशेषगरी ‘जेन जी’ पुस्ताको असन्तुष्टि, भ्रष्टाचारप्रतिको वितृष्णा, र वैकल्पिक नेतृत्वको खोजीले उनलाई सत्तामा पुर्
- देवेन्द्र के. ढुङगाना परिचय:आधुनिक अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा राज्यहरू प्रायः बहुआयामिक भूमिकामा देखिन्छन्—एकातिर शान्ति र स्थायित्वका पक्षधर, अर्कोतिर सुरक्षा र शक्ति सन्तुलनका लागि कठोर रणनीति अपनाउने छन । पाकिस्तानको राज्यकौशल यस प्रकारको द्वैध चरित्र बुझ्नका लागि एक महत्त्वपूर्ण केस अध्ययन हो। यसले देखाउँछ राष्ट्रिय सुरक्षा, क्षेत्रीय प्रभाव, र आन्तरिक राजनीतिक संरचनाबीचको सम्बन्ध कति जटिल हुन सक्छ।ऐतिहासिक सन्दर्भ र रणनीतिक लचकताशीतयुद्धकालीन भू–राजनीतिमा पाकिस्तानले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। सोभियत संघविरुद्ध अफगानिस्तानमा अमेरिकी नीतिको साझेदारका रूपमा उभिएको पाकिस्तानल
- देवेन्द्रकिशोर ढुङगाना नेपालमा सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणको बहस नयाँ होइन, तर पछिल्ला दिनमा सरकारले प्रशासनिक संयन्त्र सुधारतर्फ चालेका केही कदमहरूले यो बहसलाई फेरि केन्द्रमा ल्याएको छ। विशेषगरी जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूमा ‘एकद्वार सेवा प्रणाली’ लागू गर्ने निर्णयले सेवा प्रवाहलाई सरल, पारदर्शी र सेवाग्राहीमैत्री बनाउने उद्देश्य स्पष्ट देखिन्छ। टोकन प्रणाली, सहायता कक्ष, अनलाइन सेवा, गुनासो व्यवस्थापन जस्ता उपायहरू प्रशासनिक सुधारका सकारात्मक संकेत हुन्। तर यस्ता सुधारहरू कत्तिको प्रभावकारी हुन्छन् भन्ने प्रश्नको उत्तर केवल कार्यान्वयनमा मात्र निर्भर छैन, बरु राजनीतिक इच्छाशक्ति र सम
- देवेन्द्र किशोर ढुङगाना पूर्वी नेपालको पाँचथर जिल्लामा आयोजित चौँरी पर्यटन महोत्सवले पछिल्लो समय केवल स्थानीय उत्सवको सीमाभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षणको केन्द्र बन्दै गएको छ। फालेलुङ गाउँपालिका–४ स्थित चाररातेको उच्च हिमाली चौरमा सम्पन्न नवौँ संस्करणले यसको स्पष्ट संकेत दिएको छ। समुद्री सतहदेखि करिब ३४५० मिटर उचाइमा आयोजित यस महोत्सवमा प्रतिकूल मौसमका बाबजुद १० हजारभन्दा बढी आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको उपस्थिति रहनु सामान्य घटना होइन; यो हिमाली जीवनशैली, चौँरी संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यप्रतिको बढ्दो चासोको बिषय हो।चौँरी—हिमालको प्रतीक मानिने यो जनावर—केवल पशु मात
-देवेन्द्र किशोर ढुङगाना नेपालमा सरकार परिवर्तनपछि उत्पन्न नयाँ राजनीतिक वातावरणले कूटनीतिक क्षेत्रलाई पुनः सक्रिय मात्र बनाएको छैन, बरु क्षेत्रीय शक्तिहरूबीचको संवेदनशील सन्तुलनलाई पनि पुनः परिभाषित गरिरहेको देखिन्छ। विशेषगरी हालैको भनिएको उच्चस्तरीय भेटवार्ता, जहाँ चीनका राजदूत झाङ माओमिङले नेपालका गृहमन्त्रीसँग उठाएका विषयहरूले काठमाडौँको विदेश नीतिमा रहेको सूक्ष्म सन्तुलन र दबाब दुवैलाई उजागर गरेका छन्।यो घटनालाई केवल औपचारिक कूटनीतिक संवादका रूपमा मात्र होइन, बरु दक्षिण एसियामा बदलिँदो रणनीतिक प्रतिस्पर्धाको प्रत्यक्ष प्रतिबिम्बका रूपमा विश्लेषण गर्न थालिएको छ। नेपालले ला
-देवेन्द्रकिशोर ढुङगाना नेपालको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक दल नेपाली कांग्रेस अहिले फेरि एकपटक गम्भीर आन्तरिक संकटको घेरामा छ। सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष र महामन्त्री गगन कुमार थापा पक्षबीचको विवाद केवल नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, यो पार्टीको वैधानिकता, संस्थागत प्रक्रिया र भविष्यको दिशासँग गाँसिएको जटिल प्रश्न बनेको छ। सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन आधिकारिकता सम्बन्धी मुद्दाले अहिले कांग्रेसको राजनीतिक जीवनरेखालाई नै थामेर राखेको छ।देउवा पक्षले विशेष महाधिवेशनलाई पूर्णतः अवैधानिक ठहर गर्दै सभापतिबाहेक अरू कसैले अध्यक्षता गर्न नसक्ने तर्क अघि सारेको छ। वरिष्ठ अधिवक्ता र
-देवेन्द्र के. ढुङगानासमाचार समीक्षक नेपाल–भारत खुला सीमाले दशकौंसम्म सीमावर्ती समुदायको जीवनलाई सहज बनाउँदै आएको थियो। दैनिक किनमेल, सस्तो इन्धन, रोजगारी र सामाजिक सम्बन्ध—यी सबै कुरा यही खुलापनसँग गाँसिएका थिए। तर पछिल्लो समय सीमा क्षेत्रमा देखिएको कडाइ र त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप उत्पन्न अवरोधहरूले देखाइरहेको छ, नीतिगत निर्णयहरू जब समन्वयबिना लागू हुन्छन्, त्यसको सबैभन्दा ठूलो मूल्य सर्वसाधारण नागरिकले चुकाउनुपर्छ।बालेन शाह नेतृत्वको सरकार गठनपछि “व्यवस्था सुधार” र “अनुशासन”का नाममा सीमामा निगरानी कडा पारियो। नेपालतर्फ भारतीय सवारीसाधनमाथि कडाइ गरियो, अवैध आयात नियन्त्रणका प्रयासह
- देवेन्द्र के. ढुङगाना यो शहरमाएक मुठ्ठी खानको लागिजो मोरिरहे छन्—तिनीहरू शहीद हुन ,भोकले होइन,व्यवस्थाले हत्या गरिरहे छन् उनीहरू पटक पटक मोरिरहे छन ।गल्लीहरू कराउँछन्,ढुंगाहरू चिच्याउँछन्,रातको अँध्यारोमाआँसु र रगत मिसिएरनदी बनेको छ—जहाँ सपना डुबिरहे छन्,र आशा किनारामा थिचिएका छन्।यो शहरमानेताको भाषण चर्को छ,तर पेटको आवाज झन् चर्को—त्यो आवाज दबाउनसत्ताको बुट चल्छ,र सत्यलाई कागजको टुक्रामाघिसारेर फालिन्छ।भ्रष्टाचारको महल उचाइँमा छ,जहाँ सुनको थालमाझुटो पस्किन्छ,र जनताको पसिनाकरको नाममा लुटिन्छ।ती नेताहरू,जसका हातमा देशको नक्सा छ,उनीहरूकै खल्तीमादेशको आत्मा ब
-देवेन्द्र किशोर ढुङगाना भद्रपुर,नेपालको उत्तरी सीमामा अवस्थित लिपुलेक दर्रा(घाँटी) फेरि एकपटक क्षेत्रीय राजनीति र कूटनीतिक संवेदनशीलताको केन्द्रमा उभिएको छ। भारतले चीनसँग यही नाका हुँदै सीमा व्यापार पुनः सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको खबर बाहिरिएसँगै नेपाल सरकार ‘अध्ययन र छलफल’को चरणमा रहेको छ भने सत्तारोहणको संघारमा रहेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का लागि यो विषय एक गम्भीर राष्ट्रिय परीक्षणका रूपमा देखा परेको छ।यो केवल एउटा व्यापारिक नाका खोल्ने वा बन्द गर्ने विषय मात्र होइन; यो नेपालको सार्वभौमिकता, कूटनीतिक परिपक्वता, र नयाँ राजनीतिक नेतृत्वको क्षमता जाँच्ने बहुआयामि
- देवेन्द्र के. ढुङगाना मोरङस्थित मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालयमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङद्वारा लिखित पुस्तक जलाइएको भनिएको घटनाले एकपटक फेरि हाम्रो राज्य संयन्त्र, सार्वजनिक संस्थान र बौद्धिक वृत्तको जिम्मेवारीमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरी दिएको छ। प्रारम्भिक रूपमा विश्वविद्यालय प्रशासनले यो घटना नियोजित नभई सरसफाइका क्रममा बिग्रिएका सामग्री नष्ट गर्ने प्रक्रियाभित्र परेको दाबी गरे पनि यसको प्रभाव केवल स्थानीय प्रशासनिक त्रुटिमा सीमित छैन; यसले नेपाल–चीन कूटनीतिक सम्बन्ध, आन्तरिक राजनीतिक स्थायित्व र बाह्य शक्ति सन्तुलनको बहसलाई समेत उकासेको छ।सबैभन्दा पहिले, यो घटनाको प्रकृति
Copyright © 2021 / 2026 / Esoul Media (P) Ltd. / All Rights Reserved.
